واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
605
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
در همان سال 417 هجرى محمود رسول خليفه قادر را كه منشور فتح نواحى مسخره و القاب تازهاى براى خود وى و پسرانش و برادرش يوسف آورده بود ، به حضور پذيرفت « 1 » . محمود در ضمن روابط خود با خليفهء وقت خويشتن را همچون جانشين حقيقى سامانيان و فرمانرواى كل سراسر سرزمين
--> متن ، ص 80 ؛ ترجمه ص 041 ) . مؤلف رساله از « طبايع الحيوان » طبيب شرف الزمان المروزى نقل كرده و اين اثر مىتوانست بسيار جالبتوجه ما باشد . مىنويسد كه در آن كتاب اسامى نواحى چينيان و تركان منقول بوده و از نامههائى كه صاحب چين و صاحب تركان در سال 418 هجرى ارسال كرده بودند سخن رفته . ولى مؤلف مىگويد كه نامههاى مزبور به ماه پنجم سال موش [ سيچقان ئيل - مترجم ] مورخ بوده كه با سال 415 مطابق مىشود . شرف الزمان از منابع مزبور نامهاى دوازده حيوان را كه در گاهنامهء تركى آمده اخذ كرده است . در فهرست وى سال ماهى ( باليغ ) محل سال اژدها را اشغال كرده و سال ببر ( بارسئيل يا قاپلانئيل ) بنام سال شير نيز ناميده شده ( « ارسلان » كه در نسخهء خطى « صلان » نوشته شده و مليورانسكى نتوانست كلمه را توجيه كند ) . ( و . ف . مينورسكى در سال 1942 ميلادى فصولى از كتاب شرف الزمان طاهر مروزى را كه مربوط به چين و تركان و هندوستان بوده چاپ و منتشر كرده ( متن عربى و ترجمه و ملحقات و حواشى ) ، ( به فهرست كتابشناسى رجوع شود ) . مؤلف رسالهء فقه اللغة ( لغتنامهء عربى - تركى ) كه پ . م . مليورانسكى چاپ كرده اكنون معلوم شده و ابن مهنا مىباشد . بطورى كه پ . پليو خاطرنشان كرده « صلان » خطاست و بجاى « قبلان » كه ببر است نوشته شده ، نه « ارسلان » . ( رجوع شود به : 18 - 17 . pp ، « notes sur le « Turkestan » ، Pelliot ) - تحريريه ) . ( 1 ) - گرديزى ، نسخهء خطى اكسفورد ، ورق 158 ؛ نسخهء خطى كمبريج ورق a 127 ؛ ( چاپ محمد ناظم ، 88 - 87 ) .